Een groep Ambachtse BS'ers voor het huis van toenmalig burgemeester H. Duiker in de Hoogstraat.
Een groep Ambachtse BS'ers voor het huis van toenmalig burgemeester H. Duiker in de Hoogstraat. (Foto: )

Ambachtse herinneringen aan de bevrijding

Hendrik-Ido-Ambacht - Zaterdag 5 mei 1945 werd ons land bevrijd. Bij de naoorlogse generatie kan gemakkelijk de gedachte leven dat die dag de bevrijders in ons dorp kwamen en de Duitsers overal verdwenen waren. De werkelijkheid was gecompliceerder. In de vorige aflevering van deze rubriek heb ik daar al iets over verteld. Op 5 mei 1945 waren er nog geen Canadezen in ons dorp en liepen de Duitsers nog bewapend overal rond. Intussen vierden wij dat ons land bevrijd was. Het was zo rond 5 mei 1945 een vrij chaotische tijd.

Door Arie Verhoeven, Historisch Genootschap Hendrik-Ido-Ambacht

De laatste keer vertelde ik u over het tragische overlijden van Toon Visser op de avond van 4 mei op de Oostendam. Er was rond die datum in die omgeving nog meer te doen. Ook Ambacht had een afdeling van de Binnenlandse Strijdkrachten (BS). U ziet hierboven een foto van een groep Ambachtse BS'ers. De foto is gemaakt in de Hoogtstraat. Op de achtergrond het huis, waarin toenmalig burgemeester H. Duiker woonde.

Popelen

Met de bevrijding in de lucht popelden de mensen die zich overal in het bezette deel van ons land bij de BS hadden aangesloten, om in het openbaar in actie te komen. Het liefst wilden ze de Duitsers ontwapenen en gevangen nemen. Verder zouden zij worden ingeschakeld om samen met onze Canadese bevrijders de openbare orde te helpen handhaven.

Ontwapening

De Canadese opperbevelhebber in ons land, generaal Charles Foulkes, had echter uitdrukkelijk bepaald dat de ontwapening van de Duitsers alleen door het Canadese bevrijdingsleger zou mogen plaats hebben, nadat zij op maandag 7 mei en de daarop volgende dagen het bezette gebied ‘veroverden’.

Teleurstelling

Dat was voor veel BS'ers een behoorlijke teleurstelling. In afwachting van nadere instructies van de centrale leiding van de BS (onder andere Prins Bernhard) hadden onze lokale BS'ers zich (waarschijnlijk op de 5e mei) verzameld in de openbare lagere school aan de Hoogtstraat. Zij beschikten daar over wapens. Op de één of andere wijze waren de Duitsers hier achter gekomen. Van hun automatische geweren en handgranaten gebruik makend, overvielen ze de school. Het was heel verstandig dat de BS'ers er voor kozen het niet tot een gewapend treffen te laten komen, maar zich aan de bewapende Duitsers over te geven.

Bloedige gevechten

Elders in bezet gebied leidden dit soort confrontaties in diverse steden en dorpen tot bloedige gevechten. Daardoor vielen tussen 4 en 8 mei in het voormalig bezet gebied (voornamelijk Noord- en Zuid-Holland en Utrecht) meer dan 220 dodelijke slachtoffers onder BS'ers, burgers en Duitse soldaten.

Gevangen nemen

Onze BS'ers lieten zich gevangen nemen. Ze moesten lopend, met hun handen boven hun hoofd, naar de Veerweg terwijl de Duitsers hen voortdurend onder schot hielden. Denkt u zich de gebeurtenis in. Intussen hingen op diverse plaatsen de vlaggen uit en werd er feest gevierd. In een der gebouwen van scheepswerf Jonker en Stans of de Hollandse Beton Maatschappij (later Oving) werden ze een aantal uren gevangen gehouden. Aan het eind van de dag werden ze weer vrij gelaten. De volgende dag kregen ze ook de in beslag genomen wapens terug. De ontoelaatbare actie van de Duitsers hield verband met hun angst en frustratie. Enkele burgers, waaronder de heer Stans van de toenmalige scheepswerf, is naar de Duitse commandant gegaan om hem ervan te overtuigen dat het Duitse leger had gecapituleerd. Voor zover bekend verschenen de eerste Canadese soldaten op dinsdag 8 mei in ons dorp. Zij ontwapenden de Duitsers, namen hen gevangen en voerden hen later af.

Wilt u reageren? Bel 06-22130438 of stuur een e-mail naar: hiaverhoeven@kliksafe.nl. Ik kom graag in contact met mensen die de bevrijding in Ambacht hebben meegemaakt.

Expositie Bevrijding 1945

Het Genootschap had in de Oudheidkamer een kleine expositie willen houden over de Bevrijding in Ambacht. Door de coronacrisis blijft Den Brommert helaas nog gesloten. De etalage van het toekomstig winkeltje is met een kleine expositie ingericht. En kijkt u ook eens op de website van het Genootschap www.histgenhia.nl .

Shopbox

Meer berichten