Foto:

Over de toren van de dorpskerk

Arie Verhoeven

Is de oude kerktoren van de Kervoogdij of de gemeente?

In een vorige aflevering van deze rubriek heb ik verteld dat de toren van de Dorpskerk het oudste deel van het kerkgebouw is, gebouwd in de 14e eeuw. In de 16e eeuw werd de toren verhoogd tot de hoogte, zoals wij die nu kennen. Het gedeelte waarin het uurwerk zich bevindt is er toen op gebouwd. U kunt zien dat de toegepaste bouwsteen anders is.

Hendrik-Ido-Ambacht - Er is in het verleden in ons land eindeloos gesteggeld over de vraag van wie de kerktorens van oude kerkgebouwen zijn; van de Kerkvoogdij of van de gemeente. Ook in ons dorp is daarover heel wat te doen geweest. Die vraag is natuurlijk vooral van belang als het er over gaat wie de onderhoudskosten moet betalen. De toren maakt duidelijk deel uit van het gehele kerkgebouw. Zelfs de entree is via de toren, wat overigens niet altiojd het geval is geweest. Dat argument pleit voor het eigendomsrecht van de kerk. Het algemeen belang is echter ook met de toren gediend. De luidklok en het uurwerk waren van grote betekenis voor de samenleving. Lang niet iedereen liep vroeger met de tijd op zak. En de luidklok gaf veel belangrijke informatie, bijvoorbeeld bij brand of onraad. Ook bij begrafenissen werd de klok geluid. Verder heb ik gelezen dat in ons dorp in de toren de brandslangen werden opgehangen om ze te drogen. Ik denk dat daarom ook het brandweerhuisje jarenlang naast de kerk stond.

Alle juridische ins en outs zal ik u besparen. Cruciaal in de discussie werd de vraag of een kerktoren vóór of na 1798 is gebouwd. Toen werd (in de Franse tijd) een Staatsregeling van kracht, die daarover aanknopingspunten bevatte. Meestal kwamen Kerkvoogdij en gemeentebestuur er in ons dorp wel uit. De gemeente ging er vanuit dat de kerk verantwoordelijk was voor onderhoudswerkzaamheden, maar ze gaf een, in verhouding, royale tegemoetkoming in de onkosten.

Een bijzonderheid voor de fijnproevers onder ons. Het gemeentebestuur nam in 1916 m.i. een merkwaardig besluit toen er weer eens afspraken moesten worden gemaakt over de verdeling van onderhoudskosten. De gemeente verbond wat gebruikelijke voorwaarden aan deze subsidie. Eén voorwaarde sprong echter wel in het oog. Het kerkbestuur mocht van de gemeente geen (gerechtelijke) procedures meer instellen, inzake het uitbetalen van de jaarwedde aan de dienstdoende predikant. Voor een goed begrip moet u weten dat binnen de plaatselijke Hervormde Gemeente in die jaren veel rumoer gaande was over de plaatselijke predikant. Zelfs in de landelijke pers werd daarover regelmatig geschreven en ons dorp kreeg daardoor een negatieve publiciteit. De burgerlijke gemeente meende zich hierin te moeten mengen. Dat had ze natuurlijk niet zo mogen doen. Al was het alleen al omdat de onderhoudssubsidie geen directe relatie had met het kerkelijk conflict.

Wilt u reageren? Bel 06-22130438 of stuur een mail naar: hiaverhoeven@kliksafe.nl.

Shopbox

Meer berichten