De Oostendamse haven.
De Oostendamse haven. (Foto: )

DE VLASCULTUUR XI - Ambachtse vertellingen afl. 126

Door Arie Verhoeven, Historisch Genootschap H.I. Ambacht

Dit keer wil ik u wat vertellen over de Oostendamse haven in relatie tot de vlasverwerking.

H.I. AMBACHT - De Oostendamse haven is van grote betekenis geweest voor Ambacht als vlasdorp. Men kan zich afvragen of er überhaupt wel sprake zou zijn van zo'n omvangrijke vlasindustrie in Ambacht zonder haven. De haven was onmisbaar voor de aanvoer van het geoogste vlas en voor de afvoer van het eindproduct na de verwerking. De haven stond vroeger in open verbinding met de Noord en via de Oostendamse sluis konden schepen de Waal op- en afvaren. Dat de gemeentegrens tussen Ambacht en Ridderkerk sinds 1832 door de haven liep, deed aan deze betekenis geen afbreuk.

In de zomermaanden was het tussen de tweede helft van de 19e en het begin van de 20e eeuw in de haven een drukte van belang. Van elders werd per schip het verbouwde vlas aangevoerd. Omdat de vlasboeren in Ambacht te weinig grond voor het verbouwen beschikbaar hadden, werden elders vlasgronden gepacht. Groningen, Zeeuws Vlaanderen en vooral de Haarlemmermeer, nadat dit gebied rond 1850 was drooggelegd, leverden veel vlas. Omdat er in de 19e eeuw nog maar weinig transportmiddelen waren werd het vlas per schip naar de Oostendam vervoerd. De schepen waren met hun lading veelal te groot om via de sluis de Waal op te varen. Daarom stonden de boeren aan de Havenkade gereed om met paard en wagen het vlas over te laden en naar de boerderij/vlasserij in het dorp te brengen.

Tijdens het aanvoeren van het nieuwe vlas werd op de Oostendam 'vlaskermis' gehouden. Het was geen gewone kermis maar vooral het aflopen van de verschillende cafés. Uit de gehele omtrek kwamen de mensen hier op af. De alcohol gaf aanleiding tot ruzie, vechtpartijen en kwajongensstreken. Ook tijdens de jaarlijkse lotingsdag was het op d'n dam veelal erg onrustig. Nadat de lotelingen hun nummer getrokken hadden lieten ze zich in de cafés flink vol lopen. De Oostendam zelf kende minimaal drie cafés, maar ook in het gebied er rondom, kon men terecht. Van de drie Oostendamse cafés was De Vlashandel wel de bekendste. Het werd ook veel gebruikt voor allerlei vergaderingen. In 1985 is dit café afgebrand maar later herbouwd. Tegenwoordig is het bekend als restaurant De Oude Haven. Verder kon waren er Schipperswelvaren en Café de Klok.

Ook andere neringdoenden hadden zich op de Oostendam gevestigd, die alle min of meer gebaat waren bij aanwezigheid van de haven. Er was een stalhouderij en er kwamen enkele kolenhandelaren (Nugteren en Wilschut). En oudere Ambachters herinneringen zich ongetwijfeld nog wel de zand- en grinthandel van Jas van de Herik. Nadat de sluis in 1946 buiten gebruik raakte verloor de haven ook steeds meer aan betekenis. De haven had toen voor de vlasverwerking al jaren afgedaan.

Wilt u reageren? Bel 06-22130438 of mail naar: hiaverhoeven@kliksafe.nl

Shopbox

Meer berichten