Vlasarbeiders van vlasserij 'De Nijverheid'
Vlasarbeiders van vlasserij 'De Nijverheid' (Foto: )

DE VLASCULTUUR III

Door Arie Verhoeven

H.I.Ambacht - Zoals in een vorige aflevering al is geschreven waren Ambacht en Ridderkerk (Rijsoord) in het verleden echte vlassersdorpen. Het belang van de vlasserij voor de gemeente als geheel kan het beste worden geïllustreerd door na te gaan welk gedeelte van de Ambachtse beroepsbevolking zich met deze bedrijfstak bezig hield. Verschillende bronnen geven aan dat de vlasserij in onze regio al rond 1800 voor veel inwoners hoofdmiddel van bestaan was. Cijfers zijn van die tijd helaas onbekend. Maar rond 1860 werkten 599 Ambachters in het vlas. Andere beroepstakken, zoals de steenbakkerijen, touwslagerijen en scheepsbouw kwamen bij elkaar niet hoger dan ca 160. Ambacht had toen zo'n 2230 inwoners. Dus ligt de conclusie voor de hand dat meer dan een kwart van totale bevolking in het vlas werkzaam was. Het aantal gezinshoofden in die sector bedroeg bijna 50%. De beroepsbevolking in de tweede helft van de 19e eeuw was dus erg eenzijdig samengesteld. De 599 vlasarbeiders laten zich uitsplitsen in 373 mannen, 199 vrouwen en 27 kinderen van 12 tot 16 jaar. Zoals we in een volgende aflevering zullen zien was het werken in het vlas erg ongezond.

U zult zich wellicht afvragen waarom juist Ambacht vlasgemeente was. D. Damsma en L. Noordegraaf vermelden in hun interessante artikel in het boek Hendrik-Ido-Ambacht 1332-1982 meerdere factoren. In de eerste plaats was er sinds 1750 sprake een snelle opkomst van de linnenindustrie in het buitenland. Dit leidde tot flinke prijsstijgingen. Boeren uit Ambacht en omgeving, die zich al langer bezig hielden met de vlasteelt en over voldoende kapitaal en gronden beschikten, speelden hier handig op in. Via de havens van Rotterdam en Dordrecht kon de buitenlandse markt goed bediend worden. Ook de Oostendamse haven was gunstig gelegen om het vlas naar onze havensteden te vervoeren. Een tweede factor was de beschikbaarheid van voldoende arbeidspotentieel. In andere delen van Zuid-Holland was de factor arbeid schaars en duur. Tenslotte speelde ook de zuivere kleibodem en het zeer zoete water (voor het bewerken van de vlasstengels) een rol van betekenis. De kwaliteit van het hier geteelde en bewerkte vlas was zo goed, dat het lange tijd goed kon concurreren op de wereldmarkt.

Wilt u reageren? Mail naar hiaverhoeven@kliksafe.nl of bel 06-22130438.


In de vakantiemaanden juli en augustus is het archief alleen op verzoek op dinsdag open. Voor contact zijn zij altijd bereikbaar via 06-52692573 of 0640975914.

Shopbox

Meer berichten